Yakshanba / Pazar

PAZAR GÜNÜ 

SUNDAY

2023

Özbekistan 

Shokir Kholikov

Film bir mekanda, eski bir evin avlusunda süregidiyor.. Zaman zaman evin içine de şahit oluyoruz. Evin sahip ve sahibesi ve aynı zamanda başrolleri iki yaşlı insan. Biri mütevazi, mazlum ve mahcup bir anne bir diğeri de ketum, aksi ve dünü yarına bağlamaya çalışan bir baba veya dede..

Evin avlusunda ağaç bir somya, pencereler kapılar hep ağaç ve coğrafyanın renkleri.. Kilimler, kumaşlar ve örtüler, textil endüstrisini kabul etmeyen direnişçiler. Karşıda tuşları kibrit (!) kutusu büyüklüğünde kumandasız bir televizyon. Mutfakta antika değerinde istikrarsız çalışan bir ocak. İçeride fişi çekilmeden uykuya müsaade etmeyen bir buzdolabı. Ama içlerinde mesud, bahtiyar iki mütevazi ihtiyar..

Evlatlar hep uzakta. Arada bir geliyor ve tatmin edebilmek için içlerinde ki şükranlığı, yeni teknolojik eşyalar getirip eskilerini alıyorlar. Bu da trajik bir bakiye bırakıyor ihtiyarlara. Mazinin dikenli yollarında büyüyenleri zamanın otobanları büyüleyemiyor. "Daha ne kadar yaşayacağız ki ? Bırak..." diyor yaşlı annenin feraseti bir yerde.

Işık, portreler, mekan seçimi ve en önemlisi özün işleyişi o kadar sade ve içten ki; izleyici yer değiştiriyor karakterlerle. Sadakatin, yoldaşlığın ve insan tabiatının filmi. Ödülleri toplayan mağmum ama vakur bir hikaye..

PHILOMENA

Philomena 

UMUDUN PEŞİNDE 

2013

United Kingdom 

Biyografi 

Philomena katolik kilisesine ait bir azize ismidir. Aynı zamanda ve Yunanca gücün arkadaşı anlamına gelirken, İtalyanca da güçlü aşk veya sevgili anlamında kullanılıyor..

İrlanda nın katı kuralları olan bir kilisesinde genç bir kadın; Philomena Lee. Dünyaya getirdiği oğlunu cebren bir başkasına evlatlık veren kilise yönetimi. Elli yılın ardından evladını arayan dramatik bir öykü. İnançsız bir gazetecinin taşeronluğunda gerçek bir yolculuk.. 

Ne ki vasat bir hikayeden çok insanlık onurunu tartışmaya açan sosyo-teolojik bir sorgulama.  'İyi insan olmak için dine ihtiyaç var mı ?' nın muhasebesi.. Bir sekanstan bir diyalog;

-Günah çıkarmam lazım.

-Ne günahı ? Asıl Katolik kilisesinin günah çıkartması lazım, senln değil.

"Bir sürü genç kadını istememelerine rağmen hapsettim. Onları köle gibi çalıştırdım ve bebeklerini en yüksek fiyata sattım. 

Yaşasın körü körüne inanç ve cehalet !

-...

Tercihlere, inançlara ve daha çok duygulara dokunan bir bağ bu film. Empatinin ve samimiyetin dili. En çok da affedebilmenin erdemli vatanı. 

BAĞLILIK / HASAN

Bağlılık / Hasan 

2021

Dram

Semih Kaplanoğlu 

Mütevazi, mutaassıp ve merhametli gözüken yengeç bir figür var karşımızda.. Hasan, bir ayna aslında ülkem insanına. Biçimi önceleyen özü bile isteye ıskalayan mutlak haklılık imgesi. Eşi Emine de dişil versiyonu. Hırslarını kapitalizme bende etmiş iki talip. Yaşadıkları gibi inanan ve tatsız yalanlarını marifet sayan defolu kumaşlar. Dini vecibelere kaçarak mesuliyetten kurtulacaklarını sanan mal bekçileri. 

Elma ağaçlarının taşlaması, kedileri Berduş un ve kuşların domates tarlasındaki ölümleri,  kaplumbağaların doğal arazilere kaçışları ve benzeri gibi şık ünlemlerle doldurmuş Hasan ın hikayesini yönetmen. Sinematografi cidden alkışlanası. Ne ki ses yönetimi için aynı şey söylenemez. Zira mikrofon kâh rüzgarın ağzına dayanmış kâh ağacın yaprakları arasında unutulmuş ! 

Ne ki Semih Kaplanoğlu kucağında yaşadığı toplumu Hasan üzerinden o denli güzel okumuş ki; kişisel tatminden yorulan gözlerimize, beratımızın vicdanımızda olduğunu göstermiş. Yani helâl müessesesinin adresini !

MOTHER

ANNE 

Darren Aronofsky

2017

ABD 

Sinemayı klavuz gibi kullanmak veya tahlil ve terhis eden bir labaratuvar.. Silah, ses belki de kutsal bir nota? Gerçeği gözle görmeye alışmışlar için yavan ne ki özle arayanlar için bir armağan bu film. Sanat düşüncenin emrine girince içeride ne görmüş? Aranofsky i; elindeki fırça ile egzotik bir resim çizerken inanç tuvaline. Sadık, mukaddes ve metaforik bir resim bu. Boyaları çağlar ötesinden ithal.

Anne; merhamet ve fedakar, doğalına halel gelmeyecek kadar ! Baba misafirperver ve bağışlayıcı. Ötekisi olmayan yegane hakikat. Hem kamil hem arif hem de edib. Hanesinin kapısı her deneyime açık. Kimine cenk yeri, kimine kubbe, kimine de meyhane. Dışarıda ya gelecek olanlar var ya da gidenler. Hepsinin de gözü babanın rolünde, annenin muhitinde. Hepsi kast eyliyor bile isteye ikametgaha. Yetmiyor, annenin oğlunu da kurban ediyorlar hırslarına. Mağmayı tahrik edecek kadar öfkeli bir anne bırakıyorlar geriye. İdrakine ve şuuruna vurulan bu zincirlerden, cinayetlerden ve tahrip olan yurdundan hep babayı sorumlu tutuyor, anne. Ve;

+Sana yetemediğim için canım yanıyor..diyor 

+'Sen suçlu değilsin, benim için her zaman her şey yetersiz. Yoksa ben yaratamazdım. Şimdi her şeye baştan başlamalıyım 'diyor baba, filmin finalinde.

Mother; sıkı bir tercüman. Tüm dillere vakıf. Finalindeki bu replikler, hem filmin hem de tüm yaratılış döngüsünün bir özeti niteliğinde.. Asla hiç bir şey yeterli gelmeyeni, daha çok olmak isteyeni, daha çok yaratmak, daha çok sevmek ve daha çok sevilmek isteyeni; hem o nedenle hep baştan başlamayı talep edeni bir yerlerden tanıyabildiniz mi ?

"Ardından onu güzel bir insan şeklinde düzenleyip ona rûhundan üfledi." Secde/9

"Yaratılışını tamamlayıp onu insan olarak düzenlediğim ve içine kendi ruhumdan üflediğim zaman, ona secde ederek yerlere kapanın." Hicri/29

#sinema #film #mother #anne 

#aronofsky #darrenaronofsky #filmyorumları #diziyorumları #beyazperde #filmdiziönerisi

THE GIVER

SEÇİLMİŞ 

2014

ABD 

Bilim Kurgu 

Bir dünya düşünün. Bu dünyada her sabah duygularınızı yok edip sizi daha bir robotlaştıran bir iğne yapılıyor. Her şey kurallara göre işliyor ve kuralların dışına çıkan kimse yok. Hiç kimse öfkelenmiyor, her zaman mutlu. Hiç kötü söz söylemek hatta aşık olmanın ne demek olduğunu bilen kimse yok. Tüm bu şeyleri, nasıl bir birey olacağınızı yaşlılar konseyi belirliyor..

1937 de yazılmış bir kitabın uyarlaması bu film.

The Giver kapalı toplumları deşifre eden bir itiraf. Dominans dolu bir kümenin içinde her denileni tekrar eden papağanlar sürüsü. İtiraz ve intizar yok, olması da kabil değil. Çünkü tüm sürü memnun. Zindanlarını sırtlarında taşıyan iskeletler ordusu. Çünkü hudutların içi yani dikte edilen edimler konforlu, dışarıda ise müphem var. İnandırılan fasit bin korku. Ne ki kralların unuttuğu bir şey var; fıtrat. Yani ilahi yazılım. Elbet bir gün içeride bir yerde ve veya bir kişide dengelemeye geçecek olan o kod. Diyalektik bir sogulama ve itiraf.. Böyle olagelmiştir ve olagidecektir insan zihni ile tasarlanan tüm komünlerde.

The Giver, seçilmiş kişi veya hatıraların koruyucusu; 1937 den tüm zamanlara seslenen universal bir tez. Monomaninin şuura giydirilen çelik bir elbise olduğunu söyleyen fütüristik bir dil. Kulak vermeli !

KIZLARIMIZ

OUR GIRLS

KIZLARIMIZ

2025

Hollanda - Danimarka 

Yönetmen : Mike Van Diem

İlk sahnesinden itibaren içine çeken bir anafor.. Avusturya Alplerinin muhteşem manzaralarında tatile gelen iki aile. Dostlukları da izlediğimiz dağlar gibi zirvede. Premmium dünyalarında sıkı bir ilişki yumağı; ta ki o badireye kadar ! Menfaati bitenin muhabbeti biter muhitindeyiz artık. Kızları için zor bir ikilemde kalan iki ailenin muhiti yani. Yönetmen; annelik iç güdüsünü somutlaştırarak izleyeni insanî ve gerçekçi ikilemde bırakmayı sevenlerden. Babalar gerilim ve dram dolu bu hikayenin sosu. Pazarlık sahneleri ibret ve empati dolu. Savaş da her türlü faulu veya hileyi mübah sayanların, aynı silahla vuruldukları bir meydan burası. Pes etmek ve etmemenin cinsiyet sınavı. Muhtaç olmanın dayanılmaz ağırlığı altında kalmayı hiç düşünmeyenlere muazzam bir ders. Anima ve animuslarımızın dışa vurumu. Yani eril ve dişil tarafların denge arayışı..

Velhasılı çıkar ilişkisinin çıkmaz sokağında kaybolmak isterseniz harika bir lokasyon bu film. Yönetmen, müthiş biçimselliğin altında insan psikesi üzerine muhasebetik bir imza atmış sinema tarihine. 'Kızlarımız geleceğimizdir' diyor, egoların mağlubiyet kabul etmez hırsları üzerinden. Kâh ters köşe kâh ders köşesidir  'Kızlarımız'.

KİRALIK AİLE

RENTAL FAMİLY 

2025

ABD 

Yön.: Hikari

Brendan Fraser (Balina bknz. filmi)

Dram

Babalık, aile kurumu ve yalnızlık üzerine dokunaklı bir hikaye. Sevgi, aidiyet ve kan bağlarına dair evrensel, Japon kültürüne dair lokal bir belgesel. Ne ki insanlar sevgiyi, sadakati ve hatta bir babanın sıcaklığını saatlik ücretlerle satın alıp ruhsal yorgunluklarını teskin etmeye çalışıyorlar. Egolar, insanın gölge taraflarını bir nebze teskin ediyor. Projekte ettikleri her zaman içlerinde biriken kavgaları ve veya anima animusları. Dolayısıyla da sektör çalışanına kalan bir yığın empatik muhasebenin içinden çıkmaya çalışmak oluyor. Zira merhamet ve samimiyet kapital kabul etmiyor. Dolayısıyla bu marj da, yazılımı ruhi hendeselerden menkul insanı tatmin etmiyor. Bilakis başkaca hesaplanışların sayfasını açıyor. 

Kiralık Aile ağır bir konu. Espritüel yaklaşımı onu sübvanse ediyor. İyi işlenmiş iç görülü bir sunum. Gerçeğin, her sahte adımın ötesinde beklediğini vurgulayan bir yapım.