Gözetleme Kulesi

GÖZETLEME KULESİ 

2012

Türkiye 

Yönetmen: Pelin Esmer 

Bir kadın yönetmenin gözünden izliyoruz ülkenin içinde barındırdığı ve çık(ar)mak da istemediği travmalarını. Zira kroniğimiz olan sevgisizlik metastaz yapıyor organlarımıza. Böylece ensest gibi daha nice gayri ahlaki ilişkiler, teşhisi bir yana terhis ediliyor vücutta. Sonra Seherler isimsiz ve sevgisiz çocuklar bırakıyor miras (!) diye vatana. Belki o çocuklardan biridir; hayatında görmediği merhameti, samimiyeti ve veya kaybettiği değeri arayan Nihat. Yardım eli uzatması içindeki yaşanmamışlıkların bir itirafı. Şefkati ve samimiyeti gösterememesi de gösterilmediğindendir belki de? 

Kadınlara yaşatılanları bir şekilde diğer erkek oyuncular üzerinden de irdeliyor yönetmen ve gösteriyor bu sosyolojik problemi; konuşmadan veya konuşamadan geçen defolu ömürleri gelecek olan ömürlere... Ne yazık ki bu döngü bitmek bilmiyor bu topraklarda. Şimşek de çaksa yıldırımda düşse ayaklarının dibine kader hududunu aşamıyor. Velhasılı ismi ile de konuyu ünleyen 'Gözetleme Kulesi' gözetleme ve veya görmezden gelme oyununa dönüyor !

UNCHOSEN

SEÇİLMEMİŞ

İLAHİ KARDEŞLİK

2026

İngiltere 

Dizi / 1 sezon

Kapalı toplumların karakteridir kendinden olmayanları ötekileştirmek. Koşulsuz biat istenir. Akılla değil duygularla aktive edilir burada hayat. Soru sormak sorunludur. Düşünmek de öyle. Ne ki seçilmiş payesinin düş(ürül)me korkusu akaryakıtıdır bu kümelerin. Ve genellikle erkek hegemonyası üzerine kuruludur. Erkeğe hizmeti esas alır (gizli özne Tanrı erildir çünkü) ve kadını da ona bu hizmeti yerine getirmekle mükellef kılar. "Unchosen"  işte bunun tercümanıdır. Seçilmemişlerin jurnali.

Görsel atmosferi dizinin etkileyici yönlerinden biri oluyor. Soğuk İngiliz coğrafyası, genellikle gri hava ve yaklaşan fırtına hissi, dizinin hikayesini güçlendiren spiritüal bir kabusa dönüştürüyor.  “Unchosen” aksiyondan çok boğucu bir ruh hali yaratmaya odaklanıyor.

Seçilmişler otoritesini kadın bedeni ve psikolojik manipülasyon üzerine inşa eden bir site kurarlar her kapalı toplumda. Tanrı nın yardımını ve cennetini o denli istimlak ederler ki buna mudileri de kendileri de inanır. Bu serhoşluk realitenin görünür olmasını bloke eder. Ne ki unuttukları; dengeyi önceliyen ilahi kanunun bir gün balans için tahsilata geçmesi. Yani fıtratın mutlak galibiyeti. Tanrı nın insana madalyonun diğer tarafını gösterme üslubu. "Unchosen" bize tam da bunu söyler. Sessizce ama sağır edercesine !

 

GÜNAHKÂR RAHİBELER

THE MAGDALENE SISTERS 

2002

UK - İrlanda 

Peter Mullan 

Gerçek Hikaye

Yıl 1962.. Katolik kilisesinin ve dolayisiyla rahibelerin kontrolunde olan, aslinda adi ıslah evi olarak gecen bir yer. Yahut bir işletme. Başkalarının kirlilerinin (!) yikandigi bir çamaşırhane. Ve zorbaca tutulan kadınlar, buranın ameleleri. Yani kirletilen ruhlara sahip kadınların bu çamaşırhanede çalıştırılırken diğer yandan da günahlarından arındıklarına inandırılmaları. Kim tarafından ? Sapkınlığı, sahtekarlığı ve emperyal tavrı şiar edinmiş dindar (!) rahibeler tarafından.

Sürüler korku ile yönetilir. Dinler veya kapalı toplumlar da bu akaryakıtı kullanan en revaçta olan rejimlerdir. Felsefe değil. Zira felsefe, "neden ?" i soranların muhitidir. İnanç sorgulanmaz, sorgulanamaz. İtaat ister. Neye? Pascal 'Diz çök yalvar inanacaksın' der.

İhtiyaç mıdır? Teskin olmak ve etmek için bittabi. Sermayesine gelince; Cemil Meriç, 'İnsan. Tanrının cennetiyle dünyaya sahip olmak ister.' der.

Velhasılı bu film bir itiraf. Domine edilen ruhun kendini dengelemek adına diğer tarafa meylinin ve veya aslında obsesif tarafının itirafı. Kapalı toplumların her ne kadar dinle soslansa da defolu olduğunun ve illaki çatlak verip görünür olacağının ne ki istemeyenlerin sürekli üç maymunu oynayacaklarının itirafı. Belki de fıtratın intizarı !

 

AMRUN

AMRUN 

2025

Fatih Akın 

Bir çocuğun gözünden Nazizmin sinematografik yansıması. Özünden ise sessiz bir yankısı !

 “AMRUM” Hamburg un kuzeyinde bir Alman adası. Veya bölgenin kolektif şuurunun içinde kalan veya içinden çıkılmaz bir hâl alıp beslenilen bir metafor. 

1940’ların soykırımına başka bir pencereden yani bir çocuğun yaşadığı psikolojik, ideolojik ve duygusal kırılmalarından bakan bir film. Coğrafyanın kader olduğunu empatik olarak önümüze koyuyor yönetmen. Ahlak, toplum ve kültür üzerinden katmanlı bir köprü inşa etmiş. Nosyonu olanı da karşı kıyıya geçirmiş..

Anlamak ve veya anmak o zamanı.. Acıkana tereyağlı bir ekmek kadar lezzetli bir film. Teşekkürler Fatih Akın.

RAY

RAY 

Biyografi 

2004

ABD 

Bir biyografinin nasil film haline getirilebileceğinin harikulade bir örneği.. Ray Charles ın doğumundan ölümüne kadar tüm detayları anlatıp seyirciyi boğmak yerine hayatınının bir dönemini anlatarak geri kalanını izleyiciye bırakan öznel ve özel bir seçim. 

Paranın ve şöhretin kültür olduğunu bunu özümsemeyenin yani erdemini kaybedenin kaybolacağını ünleyen güçlü bir perspektif Ray. İnsana, psiko sosyolojiye ve aynı zamanda dönemin siyasi obsesyonlarına tutulmuş bir ayna.

Jamie Foxx adeta Ray'in yeniden dirilmiş hali ile lezzetli bir müzik ziyafeti ikram ediyor izleyene. Sevdiğine ve veya istidadına adanmış hayatın badireden başarıya harika bir izdüşümü bu film. Taylor Hackford'un onbeş yıllık bekleyişinin her anına değmiş ve perdeye nefis bir şekilde yansıtılmış.

"Sanatçı, normal olacak kadar anormal değildir" anonimi en güzel özeti bu filmin.

İyi ki gelmişsin bu gezegene Ray Charles.

The Visitor

The Visitor 

2007

ABD 

Tom McCarty 

Dram

ABD nin kaçak göçmen sorununu bitmeyen 11 Eylül paranoyasında soslayıp nice masum hayatları kangren ettiğini ifşa ve veya itiraf eden bir film bu.

İnsanın hayatı kendince yani biriktirdiğince kâh mazbut kâh kasvetli kâh kompleksli akar. Ne ki bir gün kaderler başkaca kesişir. Bu kesişme ne coğrafya tanır ne din. Müzik gibi evrenseldir. Ki usulca aşka çıkar burada akışta kalanın yolu.. The Visitor kümelerin ve kesişmelerin metamorfe edildiği bir yapım aynı zamanda. Naif, ürkek ama latif bir anlatım. Düşünmeden nasıl bırakırsan kendini tınıya öyle ve tam da orada kendini bulduğun yere çıkan çıkaran bir kompozisyon. 

Ziyaretçi, bize herkesin vakitlice "ziyaretçi" olduğunu hatırlatan bir alarm. Melodisi aşkla ve sessizce çalan, çalarken de gönlümüzü alan.

GÖNÜL

Gönül 

2022

Komedi/Romantik

Soner Caner 

Gönülden yapılan her iş gibi nadide bir masaldır Gönül. Zira gönle dair olanda ne koşul ne de bedel konuşulur. Orada veya onda akıl yoktur. Ne ki tartan akıl, tasnif eden düşüncedir. Gönül hep meczuptur. Gözü de tabidir sözü de.. İşte böyle bir film bu ve veya seyir. İnsani olanın ilahi olana yol aldığı. 

Oyuncular ki biziz, senaryo ki dünya, film ki hayattır metaforik olarak. Oyunculuk müthiş herkes ve herşey yerinde, vazifesinde. Bizcileyin. 

Gönül, kültürün ve coğrafyanın harmanı. Müzikler bir meltem gibi d'okunaklı. Öfkeler insani, aşklar ilahi. Kostüm ve söz öze dair ayna. Senaryonun boşlukları soru işaretinden ziyade bir d'olgu, gönlü ile seyredene. Ve hatime; uzaktan bakıldığında hayatın komedi olduğuna dair imgesel bir elveda.

Velhasıl Gönül filmi bir serenat. Kuşların türkü çağırması, şiir okuması gibi mezarlıkta..  Meğer bize dair olan ne kadar da  yakında !