Heretic

Heretic 

Sapkın 

2024

ABD 

Oyun içinde oyun. Bir yığın sembolik gönderme. Dinlerin, mitolojinin ve modernizmin iç içe geçtiği gerilimsel diyaloglar ile bezeli sosyopsiko bir film.

Dine, dindarlara dair ironik çağrışımlar. Felsefik önermeler ve bekleyiş; hangi seviyeye çıkacağız, diye ? Ne ki filmin ikinci bölümünde yani mahzen/bodrum bölümünde akademiden basit bir korkuya evriliş veya el veriş. Yine de izlemek ne  kayıp ne de ayıp değil. Zekice göndermeleri ve deneyimleri yeter.

Yedinci Mühür

Yedinci Mühür 

Ingmer Bergman 

İsveç 

1957

Demir bir ızgaranın arkasından yarı yarıya görünen başlıklı bir figüre konuşarak içini döker Şövalye: "Kayıtsızlığım beni dışarıda bıraktı. Hayaletlerin dünyasında yaşıyorum, rüyaların tutsağıyım. Tanrı'nın elini uzatmasını, yüzünü göstermesini, benimle konuşmasını istiyorum. Karanlıkta ona sesleniyorum ama orada kimse yok." 

Bergman eve dönüş yolculuğumuzu takip edenin daima ölüm olduğunu ve hayat boyu onunla satranç oynadığımızı ünlüyor filmde.

Yedinci Mühür neredeyse sonuna kadar, ölümün doğaüstü bir koşul olarak var olmasına rağmen, Tanrı'nın rol aldığı daha büyük bir yapının olmadığı olasılığıyla baş başa bırakıyor bizi. 

Yönetmen her filminde olduğu gibi, bizi dinin ve felsefenin dehlizlerinde dolaştırıyor. İmegeler ve metaforlarla..

Ölümsüzler Köyü

Ölümsüzler Köyü 

2010

İran

Reza Jamali

Yüklemi iyi yüklenmiş bir film. Görüntü, içerik, coğrafyanın ve mukimlerin dokusu çok güçlü. Konu ile atmosfer senkronize. Kâh Kurusova kâh Tarkovski nin kokusunu yayan bir eser.

Varoluş serüveninin direktörü ölümün nasıl bir nimet olduğunu ünlüyor Ölümsüzler Köyü. Tahsis edilen zamana isyan eden yılgınların trajikomik diyaloğunda buluyoruz kendimizi. Empati, muhasebe ve kriter. Film öyle müstehzi gülümsetiyor ki bizi bertaraf edemiyoruz hiçbir şeyi.

Sinematografik açı, ışık ve fon değerleri ile sanatın içinden içimizdeki ölüm korkusuna seslenen bir şiir bu film. Kafiyeleri bulmak veya kafiyelerde buluşmak seyircinin işi.

Kış Işığı

Nattvardsgästerna

Winter Light 

Kış Işığı

İsveç 

1963

Ingmer Bergman 

İnanca, dine ve dahi hiristiyanlığa dair sıkı bir manifesto. İmegeler ve metaforlarla dolu Bergman dili. Hem öznel hem de entelektüel. Sorgulayan, hesap soran muhafazakar tahsildarların ısırgan dili. İnananları, inancı manipüle eden diksiyon..

Tapınakta memuru, mudisi ve amiri arasında seküler diyaloglar manzumesi. Güçlü, empatik bir itiraz ve veya intizar: Bergmanca.

Ingmer Bergman bu film için şunları söylemiştir. " Benim için bu film, kendimi bildim bileli yaşamımda irinli bir yara gibi süregelmiş travmatik bir çatışmanın mezar taşıdır. Çünkü bu filmde hem Tanrı imgeleri parçalanıyor, hem de benim insanı kutsal amacın taşıyıcısı olarak gören duygum yok olmaksızın parçalanıyor. Ameliyat en sonunda tamamlanmıştır. " (Bergman 1999:23)

Bir sonraki filmi Sessizlik olacaktır. Çünkü ölüm çanlarından sonra Tanrı artık Bergman sinemasında tamamen sessizdir.

AWAKEINGS

AWAKEINGS

Uyananlar 

1990

ABD 

30 yıl durmuş ilerleyen hayat ! Bir kaç aylığına izin çıkmış ve dönmüşsün dünyaya. Ne yapardın ?

Gerçek uyanış.. Filmin formu her ne kadar cismani olsa da özünde ruhani bir uyanışın emarı. Tımarhanede bir İsa yaratmış yönetmen sonra konfor alanına müdahale edebilme refleksi korkutmuş onu ve tekrar çarmıha gerebilmenin yollarını aramış.

Bir yandan tedavi ve uyandırma talebi diğer yandan rafine edebilme telaşı. Kâh başarı, kâh pişmanlık. İdealizmin dengeye müdahalesine ket vuruş. Tıp dünyasının ters reposu. Ne ki uyananların bu dünyaya yani dünyalılara 'asıl uyuyan sizsiniz' manifestosunun sersemlettiği bir empati.

Bilincin gücüne, kimliğe, dolayısıyla ötekiye ve hayatta kalma arzusunun fiziksel değil zihinsel bir yolculuğu; AWAKEINGS. İçimizi dışarıya davet eden hem icabet eden bir kayb'oluş.

Hakikatin köprüsü.. Zamanlar ve sosyolojik algılar arasında kurulan bu dengeli köprüden herkes geçmeli. Ve tam da ortasında bulmalı herkes kendini, hayata bakış açımızı sorgularken !

The girl with the needle

The girl with the needle

Şişli Kız 

Danimarka / Polonya 

Magnus von Horn 

2024

1919 yılında ve Danimarka ‘nın en köhne sokaklarındayız.. Sanki hayat siyah beyaz, atmosfer de o denli gri. Tam da oradan zihinlerimizin derinliklerine melankolik bir ışık bırakıyor Magnus von Horn. Yani hazmedilmesi zor bir lokma: Şişli Kız.

Kontrasyonel vurgu, monokrom seçim ve güçlü bir ışıkla beslenen hikâye zamanında işlenen suçların kesif kokusunu sıkıyor üzerimize. Ve bu koku ağır bir çaresizlikle tanıklık ettiriyor bizi, kolektif işlenen günahlara  Sonra Şişli kız fişliyor tüm personaları ! Filmin önsözü de sonsözü de bu değil miydi zaten ?

2024 ün en iyi sinematografilerinden Şişli Kız. Ve/ya çaresizliğin ittifakı !

Nothing Personal

Nothing Personal

Özel Hayatlar (kişisel değil)

2009

Hollanda 

İnsan insanın zehrini alırmış.. Hem insan olmanın sermayesi hüzünmüş. Bir de yolda olmak lafla olmazmış, insanlık gibi. Çaba, özveri ve aşk istermiş..

Gitmek, kalmak en çok da vazgeçmek üzerine bir roman bu film.  Kalabalıkların kasırgasından kitaba, kendine, kainata kaçış. İsteyen, arayan ve susa(y)anların lahuti buluşması.. Şükrandan taraf bir vuslat. Adsız !

İşte böyle bir film bu veya masal. Nasıl bir yalnızlık istersinin hikayesi ?. Kim, ne ve nereli olduğunun önemi yok. Sen yola çık, yolda ol yol senin kalbine fısıldayacak durman gereken yeri. Geleceğini inşa etmen yer burası diyecek ne ki kendini tanırsan. Yani önyargılarından, köleliğinden kurtulursan.

Nothing Personal birini sevmenin verilen bir söz olduğunu öğretiyor bize. Başta çıka, düşe kalka !